HOBİ BAHÇELERİ MESELESİ, TOPLUMSAL YOZLAŞMA

HOBİ BAHÇELERİ MESELESİ: TOPLUMDAKİ ÇÜRÜMEYİ TEŞVİK

GİRİŞ: Türkiye’de son dönemde gündemde olan hobi bahçeleri tartışması, bir imar meselesi olmanın ötesinde kamunun faydasına düzenlenen kanunların uygulanması ve toplumsal adalet duygusuyla doğrudan ilgilidir.

Mevcut mevzuata göre tarım arazilerinin bölünmesi ve bu arazilere izinsiz yapı yapılması açıkça yasaktır. Kanunlarımızda tarım alanlarını bölenlere, tarım alanlarına bina yapanlara yıkım, para cezası ve hapis cezası öngörülmektedir. Bu yasakların amacı, tarım arazilerinin korunması, verimli kullanımın sağlanması, çevre kirliğinin önüne geçilmesi ve plansız yapılaşmanın önüne geçilmesidir. Çünkü tarım arazileri, bireysel tasarruf alanı olmanın ötesinde, ülkenin gıda ve çevre güvenliği açısından stratejik öneme sahiptir.

Buna rağmen uzun süredir tarım arazilerinin küçük parçalara bölündüğü ve bu alanlara ruhsatsız yapılar inşa edildiği bilinmektedir. Üstelik bu durum, büyük ölçüde aleni şekilde ve çoğu zaman bilerek gerçekleştirilmiştir. Bu noktada tartışma, bu yapıların varlığından ziyade, bu hukuka aykırılıkların nasıl değerlendirileceği üzerinde yoğunlaşmaktadır.

TARIM ARAZİLERİN BÖLÜNMESİNİN ZARARLARI: Tarım arazilerinin kontrolsüz biçimde bölünmesi ve yapılaşmaya açılması, uzun vadede ciddi sonuçlar doğuracaktır. Küçük ve parçalı arazilerde verimli tarım yapmak zorlaşır, üretim azalır ve maliyetler artar. Bu durum, gıda fiyatlarına doğrudan yansır ve ülkenin tarımsal üretimde dışa bağımlılığını artırabilir. Ayrıca plansız yapılaşma, doğal dengenin bozulmasına, yer altı su kaynaklarının kontrolsüz kullanımına ve atık yönetimsizliğiyle çevre kirliliğine yol açar.

TOPLUMU YOZLAŞTIRAN AF KÜLTÜRÜ: Bu tartışmanın bir diğer önemli boyutu da Türkiye’de maalesef uzun süredir var olan “af kültürü”dür. İmar afları, vergi afları ve benzeri düzenlemeler, kısa vadede bazı sorunları çözse de uzun vadede hukuka olan güveni zedeleyen sonuçlar doğurmuştur. Bu tür uygulamalar, kurallara uymanın gereksiz olduğu, ihlal etmenin ise bir şekilde tolere edileceği yönünde bir algı oluşturur. Bugünkü hobi bahçesi felaketinin bu kadar büyümesinin temelinde de daha önceki afların vatandaşları kanunsuzluğa teşvik etmesi vardır.

EN BÜYÜK RANT: Kimi hobi bahçesi sahipleri, küçük birer konteyner koyduklarını iddia ederek durumu meşrulaştırma çalışmasına katılmaktadır. Oysa hobi bahçelerinin çoğunun villa ve tiny house olarak inşa edildiği bilinmektedir. Bu durumda kanunu en fazla çiğneyenlerin en fazla ranta sahip olacağı da bilinmelidir.

KANUNLARA UYANLAR: Bu durumdan en fazla etkilenen kesim ise kurallara uyan vatandaşlardır. Tarım arazisini bölmeyen, izinsiz yapı yapmayan ve hukuka uygun davranan kişiler, bu tür afların gündeme gelmesiyle birlikte kendilerini haksızlığa uğramış hissetmektedir. Bu da toplumsal adalet duygusunu zedeler ve devlet ile vatandaş arasındaki güven ilişkisini olumsuz etkiler.

TOPLUMSAL MESAJ – KANUNLARA UYMAYIN: Eğer bu tür yapıların affedilmesi ya da dolaylı biçimde meşrulaştırılması söz konusu olursa, bu yalnızca teknik bir düzenleme olarak görülemez. Böyle bir yaklaşım, topluma verilen bir mesaj niteliği taşır. Bu mesaj da, kanunlara uymayanların zamanla ödüllendirildiği, buna karşılık kurallara riayet edenlerin dezavantajlı duruma düştüğü yönünde algılanır.

SİYASETİN SORUMLULUĞU: Siyaset kurumunun bu tür konularda kısa vadeli çözümler yerine uzun vadeli etkileri gözetmesi gerekir. Maalesef bazı milletvekillerinin ve siyasetçilerin bu felaketin başlatıcısı ve rant sahibi konumunda olduğu bilinmektedir. Gerek hobi bahçesi sahiplerinin oyları için, gerekse kendileri bu rant sisteminin bir parçası oldukları için konuyu ülkenin aleyhine olacak şekilde dile getirmektedirler. Popülist yaklaşımlarla getirilen af düzenlemeleri, geçici bir rahatlama sağlasa da benzer ihlallerin tekrar etmesine ve büyümesine zemin hazırlar. “Nasıl olsa af çıkar” düşüncesi yerleştiğinde, hukukun caydırıcılığı ciddi biçimde azalır. Dürüst vatandaşların da sadece kalbini kırmakla kalmaz, onları da aynı hukuksuzluğa sevk eder. Ayrıca popülizmin bu ülkenin en büyük felaketi olduğu, bilinçli vatandaşlarımız tarafından artık kabul edilmektedir.

Türkiye’nin bu konuda yeni bir yasadan çok, mevcut yasaların kararlılıkla uygulanmasına ihtiyacı vardır. Çünkü yasalarımız, tarım alanlarını koruma ve imar konusunda yeterince caydırıcıdır. Caydırıcılığın önündeki tek engel, çıkarılan aflar ve kanunsuzluğu ödüllendirmektir. Hukukun üstünlüğü ilkesinin korunması, yalnızca yeni düzenlemeler yapmakla değil, mevcut kuralların istisnasız uygulanmasıyla mümkündür.

SONUÇ - NE YAPMALI?: Peki afların getirdiği toplumsal yozlaşma ile toplumsal bir sorun haline gelen hobi bahçeleri konusunda devlet ne yapmalı? TCK Madde 184, İmar Kanunu Madde 32 ve 42, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu Madde 13 ve 21’de bu konuda yapılması gerekenler net şekilde açıklanmıştır. Özetle bu kanunların öngördüğü yaptırımlar yıkım, para cezası ve hapis cezasıdır. Bu toplumsal meseleye çözüm olarak bu kereye mahsus geçici bir madde ile, hobi bahçesi sahiplerine 3 aylık süre verilmeli, bu süre zarfında kaçak binalarını yıkanlar para ve hapis cezalarından muaf olmalıdır. Bu süre zarfında yıkmayanlar ve bundan sonra aynı suçu işleyenlere tüm yaptırımların uygulanacağı belirtilmelidir.

NETİCESİNDE: Böylece, devletimizin tarım stratejisi ve geleceğimiz için kararlı olduğu vurgulanır, kanunlara uyan dürüst vatandaşlarda güven tazelenir, bundan sonraki meselelerde af beklentisi azalır ve kanunsuzluğa teşvik giderilir. Aksi halde kanunsuz hobi bahçelerine yönelik bir avantajlı durumda bu meselenin daha da büyüyerek ülkemizi mahvedeceği bilinmelidir. Gerçekten de bu meseleye büyük resimden bakıldığında, vatana ihanet derecesinde önemli bir mevzudur. Hobi bahçesi sahiplerine, kendi 300 metrekarelik bahçe/konutlarının genel çerçevede nelere yol açabileceğini anlatarak, bu ülkenin bir fertleri olarak onların da çocukları için, geleceğimiz için en iyi yolun bu olduğu anlatılmalıdır.

 

Davut DOĞRU – 13/04/2026